Wouter Naar Java

Een homohuwelijk in Indonesië was onmogelijk. Daarom organiseerden we de trouw in België, met Javaanse rituelen en Indonesisch eten. In dit artikel blik ik terug op ons intercultureel feest.   

Foto van het trouwfeest – © Floor Bogaerts Photography

Eind mei 2026 beleefden we eindelijk onze trouw in België nadat we al drie jaar verloofd waren. Mijn man is een Indonesiër, afkomstig uit een dorp in Centraal-Java maar we konden in Indonesië geen homohuwelijk organiseren. De wet laat het niet toe en een trouwfeest is zelfs gevaarlijk omdat de meerderheid van de islamitische samenleving relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht niet accepteert.

De situatie verslechtert zelfs nog. In 2025 besliste de Indonesische regering dat de verspreiding van de LGBTQ-cultuur een niet-militaire bedreiging is voor de samenleving in Indonesië. Toen we in 2023-2024 samen negen maanden in Indonesië woonden, toonden we in het openbaar niet dat we een koppel waren, uit voorzorg voor negatieve reacties.

Een stukje Indonesië in België

Ondanks dat een homohuwelijk helaas niet mogelijk is op het eiland Java in Indonesië, willen mijn Indonesische man en ik graag de Javaanse huwelijkstradities meenemen in ons trouwfeest in België. Zo brengen we een stukje Indonesië mee naar België.

Dit vinden we belangrijk omdat Indonesië en meer specifiek Java een belangrijk onderdeel is van onze interculturele relatie. Mijn Indonesische man koestert nog steeds zijn Javaanse herkomst, het blijft een belangrijk deel van zijn identiteit, ondanks het negatieve sentiment tegenover homorelaties in zijn land. Sinds hij in België woont, mist hij Indonesië ook heel veel.   

Mijn man liet me intensief kennismaken met Indonesië en Java, tijdens ons verblijf in Indonesië, waardoor ik me nu ook sterk verbonden voel met zijn land. Ik leerde de Indonesische taal, werd dol op het Indonesische eten, genoot van de Indonesische natuur en cultuur en ontmoette de Javaanse familie van mijn man. Toen wij nog in Indonesië woonden, leerden mijn ouders tijdens een bezoek het land ook kennen. We spreken thuis nu ook nog afwisselend Indonesisch en Nederlands met elkaar en ik spreek Indonesisch met de familie van mijn man.

Aangepaste ceremonie

Er zijn dus heel veel redenen waarom we een huwelijk volgens de Javaanse traditie willen organiseren in België. Dit is echter een grote uitdaging en we weten vanaf het begin dat het niet volledig hetzelfde zou zijn als een huwelijk in Indonesië.

Een Javaans huwelijk bestaat traditioneel uit vele rituelen met een grote symbolische betekenis. Ik schreef in een eerdere blog al over het verloop van een huwelijk in een Javaans dorp. Een huwelijksfeest is heel uitgebreid, het duurt meerdere dagen en de ceremonie met rituelen duurt heel lang, véél langer dan bij een Belgisch huwelijk. We kiezen voor een aangepaste kortere huwelijksceremonie met een mengeling van Javaanse rituelen en elementen uit de Belgische traditie.

Pre-weddingfoto’s

De voorbereiding van ons huwelijk begint eigenlijk al in 2024, toen we nog in Indonesië wonen. Net voordat ik terug naar België ga, laten we in Indonesië pre-weddingfoto’s en een pre-weddingvideo maken.

Pre-weddingfoto in Indonesië

Na een intensieve zoektocht vindt mijn man een Indonesische fotograaf en videograaf die dit willen doen voor een homohuwelijk. We doen de fotoshoot in de natuur in de omgeving van Yogyakarta, op het eiland Java, met als thema ‘Klimaatverandering’. Onze bezorgdheid en aandacht voor klimaatverandering verenigt ons immers. Op de foto’s laten we uit veiligheidsoverwegingen niet zien dat we een koppel zijn.

Trouwkostuum uit Indonesië

Verder kopen we in Indonesië ook al ons trouwkostuum in een speciaalzaak voor Javaanse traditionele trouwkledij. We laten de kleren op maat maken. Uiteraard vertellen we niet dat dit voor een homohuwelijk was maar zeggen we dat het voor een Indonesisch festival in België was. We dragen een ‘sarong’, dit is een rok met batikmotieven. De naam van de zwarte Javaanse huwelijksvest met knopjes is ‘beskap’. Dit komt van het Nederlandse woord ‘beschaafd’. 

Uitproberen van ons trouwkostuum in ons huis in Yogyakarta – © Wouter Kesteloot

Daarnaast hebben we een ‘blangkon’ op ons hoofd, een traditioneel Javaans hoofddeksel. Verder dragen we ook een traditionele dolk of ‘keris’ op onze rug. Deze dolk symboliseert dat we elkaar zullen beschermen als echtgenoten. Tenslotte hangen we ook een ketting van jasmijnbloemen rond onze nek. In Indonesië gebruiken ze meestal echte jasmijnbloemen maar bij ons zijn het helaas nagemaakte plastieken jasmijnbloemen. De Jasmijnbloemen staan voor zuiverheid en het sacrale. De Javaanse winkel zet later een foto van mij op hun Instagrampagina omdat ze willen tonen dat een blanke buitenlander hun winkel bezoekt. 

Alle hindernissen weg

We doen voor de catering en de dansen beroep op het Indonesische bedrijf Dwi Mekar dat in Antwerpen is gevestigd. Ze zorgen voor lekker Indonesisch eten en typische Indonesische dansen. Indonesië heeft heel veel danstradities met in elke regio een specifieke dans. Dwi Mekar is gespecialiseerd in Balinese dansen en voert op ons feest twee Balinese dansen uit. Op ons verzoek starten ze met een Javaanse dans uit de regio waar mijn man vandaan komt.

Ons huwelijksfeest is kleinschalig met gasten uit mijn familie en twee Indonesische vrienden die vanuit Zweden op bezoek komen. De ouders van mijn man accepteren onze relatie en gaven de zegen voor ons huwelijk maar kunnen helaas niet komen. Het is veel te moeilijk om de visa van mijn schoonouders naar België te regelen. Daardoor zijn de gasten vooral Vlamingen. Ook komen er veel kinderen. We vinden het een beetje spannend hoe ze zullen reageren op onze Javaanse ceremonie, iets dat ze niet kennen. Tijdens de ceremonie geeft een ceremoniemeester uitleg bij de verschillende onderdelen van de ceremonie.

We organiseren een ceremonie met een mix van traditionele Javaanse rituelen en typische Belgische elementen. De ceremonie begint met de Javaanse dans ‘cucuk lampáh’. De dans dient om de weg te banen voor ons als koppel. Symbolisch ruimt de danseres alle hindernissen, obstakels en negatieve ideeën weg op zodat onze levensreis in ons verdere samenleven na het huwelijk, veilig en zonder hindernissen zal verlopen.

De Javaanse dans ‘Cucuk lampah’

Achter de danseres strooit mijn jongste neefje bloemen en vervolgens komen wij, met achter ons mijn ouders. Het is een langzame dans met sierlijke bewegingen, zoals typisch is voor Javaanse dansen. Tijdens de dans speelt er Javaanse muziek van een gamelan, een Javaans slagwerkensemble. Alle gasten, ook de kindjes, kijken aandachtig naar het begin van de ceremonie.

Allebei even zwaar

De ceremonie vervolgt met het ritueel ‘Balangan gantal’. We gooien tijdens dit ritueel normaal een rol suruh-of betelbladeren naar elkaar. Omdat er in België geen suruh- of betelbladeren zijn, vervangen we het met andere bladeren. Het blad heeft aan de twee kanten een andere kleur en dit symboliseert de ontmoeting van verschillende mensen. Ondanks de andere kleur smaken de twee kanten hetzelfde als je op het blad bijt. Het gooien van de bladeren is het teken van de liefde tussen twee verschillende mensen. In de Javaanse cultuur gelooft men ook dat het ritueel alle boze geesten of ongeluk kan verdrijven.

Het ritueel ‘Balangan gantal’ – © Floor Bogaerts Photography

Het volgende ritueel heet ‘Kacar kucur’. We strooien een mengsel van muntstukken en rijst over de schoot van onze partner. De andere bruidegom moet het mengsel voorzichtig opvangen zodat er niets op de grond valt. Dit ritueel symboliseert dat beide partners de volledige verantwoordelijkheid dragen voor het onderhouden van het gezin. 

Het ritueel ‘Kacar kucur’ – © Floor Bogaerts Photography

Daarna nemen mijn ouders deel aan het ritueel ‘Bobot timbang’. Mijn man en ik gaan allebei zitten op de schoot van mijn papa. Mijn mama vraagt in het Javaans wie de zwaarste is en mijn papa antwoordt ook in het Javaans dat we even zwaar zijn. Dit ritueel betekent dat de ouders van het koppel geen onderscheid meer maken in de liefde voor hun eigen kinderen en hun schoonkinderen. Ze hebben dezelfde status en krijgen evenveel liefde van de ouders. Dit is heel typisch in Java en dit voel ik telkens als ik mijn schoonouders bezoek. De ouders zien de schoonkinderen als evenwaardig en ontvangen hen alsof het hun eigen kinderen zijn. Dit is een verschil met hier in België waar er vaak toch meer afstand is tussen schoonouders en schoonkinderen.  

Het ritueel ‘Bobot timang’ – © Floor Bogaerts Photography

Zegening van het huwelijk

Na deze Javaanse rituelen brengt mijn oudste neefje de ringen, doen we bij elkaar de ringen aan en zeggen we hierbij de Vlaamse versie voor de zegening van het huwelijk: ‘Ik geef je deze ring als teken van mijn liefde en trouw’. 

Vervolgens is het tijd voor nog een Javaans ritueel, ‘Dahar Klimah’. We voeden elkaar met een rijstgerecht. Dit staat symbool voor harmonie en samenhorigheid en voor de belofte om elkaar te helpen en met elkaar te delen, in zowel goede als slechte tijden. Het rijstgerecht is volgens de Javaanse traditie een ‘Tumpeng’, een berg van gele rijst of ‘Nasi kuning’. De gasten mogen ook van dit gerecht eten zodat ze zich verbonden voelen met ons en zodat we de harmonie met hen delen. 

De ‘nasi tumpeng‘ – © Floor Bogaerts Photography

Smullen van Indonesische lekkernijen

Als afsluiting van de ceremonie knielen we allebei voor mijn ouders om vergeving te vragen en de zegen voor het huwelijk te ontvangen. Dit is een symbool van diepe eerbied en dankbaarheid voor alle opofferingen van de ouders. Verder is het knielen ook een oproep tot gebed zodat het huwelijk altijd gezegend mag zijn en gevrijwaard van hindernissen.

Een Balinese dans van Dwi Mekar – © Floor Bogaerts Photography

Nadat de traditionele Javaanse elementen voorbij zijn, volgen er nog muziek, dans en speeches. Mijn zus zingt samen met twee andere muzikanten drie mooie liedjes die wij hebben gekozen. De dansgroep Dwi Mekar voert nog twee Balinese dansen uit. En mijn mama, een Indonesische vriendin en het huwelijkspaar brengt nog een toespraak. Ik doe mijn toespraak in het Indonesisch en mijn man zijn speech in het Nederlands. Hiermee benadrukken we het interculturele karakter van ons huwelijk. De rest van de avond smullen we van het lekkere Indonesische eten en ontvangen we vele felicitaties.

Het Indonesische eten op het feest – © Floor Bogaerts Photography

Dubbel gevoel

Ik blik met een dubbel gevoel terug op ons huwelijksfeest. Uiteraard ben ik heel tevreden dat we erin geslaagd zijn om de Javaanse tradities mee op te nemen in onze trouw en zo konden tonen aan mijn familie. Dit is heel belangrijk voor ons. De positieve reacties van de familie achteraf waren heel hartverwarmend.

Maar tegelijkertijd blijf ik achter met een dubbel gevoel omdat het huwelijksfeest niet helemaal was zoals we eigenlijk zouden willen. De familie van mijn man kon er niet bij zijn en we konden dit niet organiseren op het eiland Java in Indonesië waar de Javaanse tradities vandaan komen en thuishoren. Mijn man mist in de huwelijksceremonie vooral de geur van frisse jasmijnbloemen en de mooie decoratie met kokosbladeren, gekend onder de naam ‘Janur kuning’, die er normaal is bij Javaanse trouwfeesten. Volgens hem is de geur van de jasmijnbloemen de ziel van het Javaanse huwelijk die het sacraal maakt.

Een foto van een decoratie met ‘Janur kuning’

Helaas ziet de situatie voor de LGBTQ-gemeenschap in Indonesië er vandaag helemaal niet rooskleurig uit. Hopelijk verandert dit in de toekomst ooit. Ik wens dat een homohuwelijk ooit mogelijk wordt in Indonesië en in de rest van de wereld, zodat iedereen in alle vrijheid de liefde kan vieren.